Bedelli askerlik ve kripto düzenlemesine muhalefet şerhi

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen, bedelli askerlik tutarı ile kripto varlıkların vergilendirilmesine ilişkin düzenlemeleri de içeren kanun teklifine CHP muhalefet şerhi koydu. Şerhte hem teklifin hazırlanış biçimi hem de bütçeye etkileri sert ifadelerle eleştirildi.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi” siyasette yeni bir tartışma başlattı. CHP, bedelli askerlik ücretinin artırılması, kripto varlıkların vergilendirilmesi, İşsizlik Sigortası Fonu’na ilişkin yetki değişikliği ve BOTAŞ düzenlemesini içeren teklife muhalefet şerhi verdi. Muhalefet, düzenlemenin hem yasama tekniği hem de bütçe yönetimi açısından ciddi sorunlar taşıdığını savundu.

Teklifin “torba kanun” yöntemi eleştirildi

CHP’nin şerhinde, birbiriyle doğrudan bağlantısı bulunmayan çok sayıda düzenlemenin tek teklif içinde toplanması eleştiri konusu oldu. Muhalefete göre son dönemde istisnai olması gereken torba kanun yöntemi, Meclis’te adeta temel yasa yapma biçimine dönüştü.

Şerhte, bu yöntemin hem ilgili mevzuatlarla uyum sorununa yol açtığı hem de uygulamada öngörülmeyen sonuçlar doğurduğu vurgulandı. Aynı düzenlemelerin kısa aralıklarla yeniden değiştirilmek zorunda kalmasının da vatandaş açısından belirsizlik ve mağduriyet yarattığı belirtildi.

“İlgili komisyonlarda yeterince görüşülmedi”

Muhalefet şerhinde, teklifin kapsamına giren başlıkların ilgili tali komisyonlarda detaylı şekilde tartışılmadan yalnızca Plan ve Bütçe Komisyonu’nda ele alınması da eleştirildi.

CHP’ye göre bu yaklaşım, bütünlüklü ve nitelikli yasa yapma sürecini zedeliyor. Özellikle çok sayıda temel kanunda değişiklik öngören tekliflerin dar bir çerçevede ele alınmasının, kod kanunlarda sık değişiklik yapılmasına neden olduğu görüşü dile getirildi.

Etki analizi raporuna “eksik” eleştirisi

Şerhte, teklif için hazırlanan etki analizi raporunun da yetersiz olduğu savunuldu. Özellikle şans ve bahis oyunlarının reklam giderlerine yönelik vergi düzenlemeleri ile kripto varlıkların vergilendirilmesine ilişkin maddelerde, kamu gelirine etkisine dair net projeksiyonların bulunmadığı belirtildi.

Muhalefet, böylesine önemli mali düzenlemelerde gelir artışı ya da kaybına ilişkin hesaplamaların açık biçimde ortaya konulması gerektiğini savundu.

Bedelli askerlik ve Savunma Sanayi Fonu düzenlemesi de şerhte yer aldı

Teklifte bedelli askerlik tutarının artırılması ve elde edilecek kaynağın Savunma Sanayi Fonu’na aktarılması da bulunuyor. CHP şerhinde, bu başlığın da diğer mali ve vergisel düzenlemelerle birlikte tek bir torba teklif içinde yer almasının yasama kalitesini düşürdüğü görüşüne yer verildi.

Muhalefet, bu kadar farklı alanı ilgilendiren değişikliklerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

İşsizlik Sigortası Fonu için verilen yetkiye tepki

Teklifin en dikkat çeken maddelerinden biri de İşsizlik Sigortası Fonu’na devlet katkısının artırılıp azaltılabilmesine ilişkin Cumhurbaşkanı yetkisi oldu. Şerhte, mevcut sistemde sigortalıdan yüzde 1, işverenden yüzde 2, devletten ise yüzde 1 prim alındığı hatırlatıldı.

Yeni düzenlemeyle devlet payının yarısına kadar düşürülebilmesinin önünün açıldığı belirtilirken, bunun bütçede yaklaşık 65 milyar liralık tasarruf anlamına gelebileceği ifade edildi. CHP, bu yetkinin Anayasa’daki hukuk devleti ilkesi ve yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırı olduğunu ileri sürdü.

En sert eleştiri BOTAŞ düzenlemesine geldi

Muhalefet şerhinde en kapsamlı eleştiri, BOTAŞ’ın vergi borçlarının Hazine’den olan alacaklarıyla mahsuplaştırılmasına yönelik düzenlemeye yöneltildi.

CHP’ye göre bu yöntemle BOTAŞ’ın yüz milyarlarca liralık vergi borcu fiilen silinmiş olacak. Şerhte, geçmiş yıllardaki benzer mahsuplaşmalara dikkat çekilerek yeni düzenlemeyle yaklaşık 500 milyar liralık vergi alacağının, BOTAŞ’ın görevlendirme bedeli alacağı karşılığında ortadan kaldırılacağı savunuldu.

Muhalefet, bunun 2026 bütçesinde öngörülen gelirlerin yaklaşık yüzde 3’üne karşılık geldiğini belirterek, böyle büyük bir işlemin ek bütçe teklifiyle Meclis’e getirilmesi gerektiğini vurguladı.

“Şeffaflık ve hesap verebilirlik zedeleniyor”

Şerhte, mahsuplaşma işlemlerinin kesin hesaplarda görünmeyeceği de öne sürüldü. CHP, bu durumun bütçe yönetiminde açıklık, saydamlık ve hesap verilebilirlik ilkeleriyle bağdaşmadığını savundu.

Muhalefete göre, bütçe gelirinde bu büyüklükte bir kaybın standart bir düzenleme gibi sunulması yerine açık biçimde Meclis denetimine tabi tutulması gerekiyor.

Emekli ikramiyesi düzenlemesinin yer almaması da eleştirildi

CHP’nin şerhinde ekonomik başlıklara da yer verildi. Teklifte emeklilere dini bayramlarda ödenen ikramiyelerin artırılmasına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmaması eleştiri konusu oldu.

Muhalefet, mevcut ekonomik şartlarda emekli bayram ikramiyesinin yetersiz kaldığını savunurken, komisyonda verilen artış önergesinin iktidar oylarıyla reddedildiğini hatırlattı. CHP, en düşük emekli maaşı ile bayram ikramiyesinin asgari ücrete yaklaştırılması gerektiği görüşünü yineledi.

Kripto düzenlemesine de itiraz var

Teklifte yer alan kripto varlıkların vergilendirilmesine ilişkin maddeler de şerhte eleştirildi. Özellikle işlem vergisinin oranı ve piyasaya etkisine dair yeterli değerlendirmenin yapılmadığı savunuldu.

Muhalefet, bu alandaki düzenlemelerin hem yatırımcı davranışı hem de piyasa büyüklüğü üzerindeki etkilerinin daha ayrıntılı biçimde ele alınması gerektiğini belirtti.